Εποχές - Seasons

2009 - 2010


Έκθεση 'Εποχές', Χώρος Τέχνης 24, Αθήνα, Μάρτιος-Απρίλιος 2010 
'Seasons' Exhibition, Art Space 24, Athens, March-April 2010

 


Άνοιξη - Spring

Έτσι θ’ανθίζουν 
κι οι κερασιές στην άλλη 
όχθη της ζωής. 

Cherry blossoms are likewise in full bloom 
on the other shore 
of the life's stream. 

Kobayashi Issa


spring, 100x160 cm

.







spring, 90x90 cm




Χειμώνας - Winter


Ο κόσμος της πάχνης
κόσμος της πάχνης είναι·
κι ωστόσο, κι ωστόσο.

The world of dew
a world of dew it is indeed;
and yet, and yet.

Kobayashi Issa

winter, 90x90 cm

.





 
 
winter, 2 x 90x90 cm



Καλοκαίρι - Summer


Όλα σωπαίνουν:
η φωνή του τζίτζικα
σχίζει τον βράχο.

Stillness;
Penetrating a rock
The voice of a cicada.

Matsuo Bashō


summer, 160x60, 2 x 160x40 cm




Φθινόπωρο - Autumn


Δροσιά: πώς αλλιώς
να ξεπλύνεις την τόση
σκόνη του κόσμου.

Dew dripping, dripping...
could I wash in it the dust
of the floating world.

Matsuo Bashō



autumn, 4 x 160x40 cm




"ΖΕΝΙΑ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ: ΕΠΟΧΕΣ", Μ. Ρογκάκος (κατάλογος)


Προκειμένου να διευρύνει την εμπειρία της ζωής του ο άνθρωπος αναζητεί τρόπους να συντονισθεί με τις εποχές του χρόνου. Πέρα όμως από την τεχνική τους κατάσταση, οι αλλαγές στην φύση υπενθυμίζουν στο ανθρώπινο υποσυνείδητο την προσωρινότητα και το πεπερασμένο της ζωής. Αυτή η τελευταία διάσταση των εποχών ενέπνευσε όλες τις τέχνες στην ιστορία του πολιτισμού. Ίσως η πιο χαρακτηριστική μορφή τέχνης που συνδέεται με τις εποχές είναι τα ‘χαϊκού’ – είδος ποίησης που εμφανίστηκε στην Ιαπωνία τον 16ο αιώνα.Στην αυθεντική μορφή τους, τα χαϊκού είναι μικρά ποιήματα από συνολικά 17 συλλαβές σ’ έναν ενιαίο στίχο – η πιο σύντομη μορφή ποίησης στον κόσμο που διαβάζεται σε μία αναπνοή. Περιγράφουν εικόνες από την φύση και δίνουν στοιχεία για την εποχή του χρόνου μέσα από τα ‘κίγκο’ – εποχιακές λέξεις. Τα χαϊκού συμπυκνώνουν ευφυΐα και σοφία, που εκφράζονται με λυρική ή χιουμοριστική διάθεση, ενώ  συχνά υπάρχει το στοιχείο της έκπληξης. Στα χαϊκού σημαντική θέση έχουν η φύση, οι εποχές και τα χρώματα, η ομορφιά των λέξεων και των αντιθέσεων, ενώ το νόημα υπεκφεύγει.
Η Ζένια Δημητρακοπούλου εμπνέεται από την επενέργεια των χαϊκού, και φιλοτεχνεί εικόνες των εποχών δίνοντας την ουσία τους μέσω μεταμορφώσεων σε τμήματα δένδρων. Ασχολήθηκε με το δέντρο στην ζωγραφική ήδη από τα φοιτητικά της χρόνια. Όπως  Πιτ Μοντριάν (1872-1944) στο πρώιμο έργο του, βρήκε ότι το δένδρο μπορεί να γίνει ένα όχημα προς την αφαίρεση.
Η Δημητρακοπούλου καταφέρνει με λίγα στοιχεία να προσφέρει μία πλούσια αίσθηση που ανοίγει έναν μαγικό κόσμο εντός μας. Τα εικαστικά της κίγκο είναι αυστηρά επιλεγμένα με αναφορές στο φως, τα σχήματα και τα χρώματα. Το δένδρο βρίσκεται πάντα εμπρός από ένα καθαρό φόντο. Έτσι κάνει ζωντανά αισθητό στον θεατή το ρόλο του ως ενδιάμεσος σύνδεσμος γης και ουρανού. Ο κορμός λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ ρίζας και κλαδιού. Ξεκινά από την γη ως στερεή βάση και καταλήγει προς τον ουρανό ως υπερβατικό πέρας.
Ο τρόπος με τον οποίο το δένδρο μεταβαίνει από τη μία εποχή στην επομένη αντικατοπτρίζει τις αλλαγές στην φύση και ταυτόχρονα εντάσσεται σ’ έναν ρυθμό που φανερώνει μία εξέλιξη από την πληρότητα προς το κενό και -κατ’ επέκταση- από την ύλη προς το πνεύμα. Την Δημητρακοπούλου ενδιαφέρει το θέμα του ρυθμού. Η επανάληψη που επιδιώκει στα δίπτυχα έργα της, με διαφορετική διάταξη στη μεταξύ τους συσχέτιση, δημιουργεί ένα ρυθμικό αποτέλεσμα που αντιστοιχεί στους εσωτερικούς μηχανισμούς της ζωής.
Το δένδρο παίρνει μορφή με την αυθόρμητη γραφή της καλλιγραφίας που εμπνέει η Ιαπωνική τέχνη. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ενός συντονισμού. Η Δημητρακοπούλου έχει προσανατολισμό την έκφραση, άνευ προσχεδίου και χωρίς λογικό υπολογισμό. Συντονίζεται με τον εαυτό της και -κατ’ επέκταση- με το σύμπαν. Η φιλοσοφία του Ζεν, η οποία προτείνει τον διαλογισμό ως κλειδί για έναν ιδανικό τρόπο ζωής στην αυθεντική και αγνή της υπόσταση, διανοίγει την δίοδο που οδηγεί στην δημιουργία. Το αποτέλεσμα δεν προδιαγράφεται, αλλά αποκαλύπτεται πάντα μ’ εκπλήξεις.

Άνοιξη: Δύο ανεξάρτητα έργα διαφορετικών σχημάτων. Το δένδρο συνδυάζει φύλλα με άνθη. Εκφράζει την αίσθηση της βίαιης γέννησης – μία γιορτή μέσ’ από τον πόνο. Η ενέργεια είναι συγκεχυμένη και διάχυτη.

Καλοκαίρι: Δύο ζεύγη καθέτων έργων σε διαφορετικά μεταξύ τους ύψη. Η αίσθηση είναι ανάλαφρη και παιχνιδιάρικη. Παιγνίδισμα στα χρώματα των φύλλων και των κλαδιών καθώς διαπερνώνται από θερμή ενέργεια. Ο ήλιος εξαϋλώνει τα χρώματα. Ζέστη και φως δημιουργούν οφθαλμαπάτες.

Φθινόπωρο: Τέσσερα ζεύγη καθέτων έργων σε διαφορετικά μεταξύ τους ύψη. Το φθινόπωρο είναι μία μεταβατική εποχή μεταξύ θερινής χαλαρότητας και χειμερινής αυστηρότητας. Εκφράζει μία μελαγχολική αίσθηση. Τα φύλλα θροΐζουν στον άνεμο. Τα κλαδιά, απαλλαγμένα από χρώματα, σχηματίζουν αφαιρετικές γραμμικές συνθέσεις. Η καμπυλότητα των σχημάτων δημιουργεί έντονο ρυθμικό αποτέλεσμα.

Χειμώνας: Δύο ξεχωριστά τετράγωνα έργα κι ένα τρίτο, μακρόστενο. Τα κλαδιά αρχίζουν να γυμνώνονται. Η φύση ωριμάζει, παγώνει και οδεύει προς μαρασμό. Ο χειμώνας εκφράζει το πέρασμα προς τον θάνατο – μία εξωπραγματική κατάσταση, ένα τέλος που μπορεί να είναι ταυτόχρονα και αρχή.

Οι εποχές του χρόνου αντιπροσωπεύουν έναν πλήρη κύκλο ζωής. Κάθε εποχή έχει το δικό της στίγμα, την δική της ποίηση και ομορφιά. Με την ζωγραφική της η Δημητρακοπούλου παρουσιάζει ευανάγνωστα το φυσικό διαδοχικό πέρασμα από την άνοιξη στον χειμώνα, σα να πρόκειται για την ζωή μας. Η έρευνά της για τις εποχές τελικά προδίδει το συμπέρασμα ότι παρά την φαινομενική ποικιλία στο πέρασμα του χρόνου το αισθητικό αποτέλεσμα είναι ενιαίο.

Μεγακλής Ρογκάκος
Επιμελητής ACG Art & Ιστορικός
Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος